Donatelli (2011) i Górski (2011) twierdzą, iż organizm przy każdego rodzaju wysiłku najefektywniej jak to tylko możliwe wykorzystuje energię oraz możliwie najszybciej dąży do tego, aby pobieranie tlenu przez organizm pokryło aktualne zapotrzebowanie tlenowe organizmu. Sądzą oni również, iż w przypadku kiedy jednak intensywność pracy jest relatywnie bardzo duża a zdolność pobierania tlenu przez organizm nie pokrywa poprzez to w całości „zapotrzebowania tlenowego” to mówimy o zjawisku występowania w organizmie „deficytu tlenowego”, którego występowanie przedstawia wykres nr 1 w dwóch różnych sytuacjach.

Deficyt tlenowy powstaje zawsze i przy każdego rodzaju rozpoczęciu wysiłku fizycznego (Borkowski 2010). Górski (2011) twierdzi, że momencie trwania deficytu występuje próba adaptacji układu krążenia do zaaplikowanego obciążenia fizycznego. Twierdzi on również, że wtedy kiedy wysiłek jest umiarkowany i podprogowy, dany deficyt stopniowo ustępuje ponieważ organizm po pewnym czasie zacznie efektywnie dostarczać tlen do pracujących mięśni oraz utrzyma dzięki temu funkcje fizjologiczne organizmu na stałym poziomie. Dzięki temu deficyt tlenowy zaniknie oraz zaistnieje zjawisko tzw. „równowagi czynnościowej” (Donatelli 2011, Górski 2011, Nazar 2013).

Podczas relatywnie umiarkowanej intensywności wysiłku fizycznego organizm osiągnie stan równowagi czynnościowej w przeciągu od 2 do 6 minut (Nazar 2013). Oznacza to, iż im szybciej dana równowaga jest osiągana, tym zawodnik jest lepiej przygotowany do aplikowanego wysiłku fizycznego (Chmura 2001). Warto zaznaczyć, iż równowaga czynnościowa występuje tylko i wyłącznie poniżej zaobserwowanego progu przemian beztlenowych (Donatelli 2011, Górski 2011, Nazar 2013). Przy występowaniu wysiłku o stałym i wysokim obciążeniu ponad progowym lub podczas krótkiego wysiłku, deficyt tlenowy utrzymuje się podczas trwania całego ćwiczenia (Borkowski 2010, Donatelli 2011, Górski 2011, Nazar 2013).

Przedstawiona sytuacja wiąże się z tym, iż po zakończeniu takiego wysiłku niezbędna jest spłata tzw. „długu tlenowego”, który aktualnie określany jest bardziej poprawnym wyrażeniem EPOC (Górski 2011, Donatelli 2011). Żołądź (2007) określa dług tlenowy jako „nadmierne po wysiłkowe zużycie tlenu ponad wartość spoczynkową, jaka występuje po zakończonym wysiłku”. Żołądź (2007) wyróżnia również 3 fazy przebiegu EPOC, na która to składają się fazy: szybka (trwa do kilku minut), wolna (trwa do kilkudziesięciu minut) oraz ultra wolna (trwa do kilku godzin). Twierdzi on poza tym , iż po wysiłkach podprogowych o krótkim czasie pracy następuje tylko faza szybka, natomiast po wysiłkach ponad progowych oraz podprogowych o długim czasie pracy występują również fazy wolna oraz ultra wolna w następstwie po fazie szybkiej, która to jak twierdzi Górski (2011) w 20% pokrywa część spłaty całego długu.

Źródło:

Bompa, T., Zając A., Waśkiewicz Z., Chmura J. (2013). Przygotowanie sprawnościowe w zespołowych grach sportowych. AWF Katowice.

Borkowski J. (2010). Energetyka wysiłków [w]: Testy fizjologiczne w ocenie wydolności fizycznej. Zatoń M. (red.), Jastrzębska A. PWN Warszawa.

Donatelli R. (2011). Rehabilitacja w sporcie. Elsevier Urban & Partner Wrocław.

Chmura J. (2001). Szybkość w piłce nożnej. AWF Katowice.

Gustaw T. (2014). Wpływ okresu przygotowawczego na zmienność parametrów tlenowych piłkarzy ręcznych MKS Wieluń. Praca magisterska. Promotor pracy: dr hab. Zbigniew Borysiuk prof. PO. Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej.

Górski J. (2011). Fizjologia wysiłku i treningu  fizycznego. PZWL Warszawa.

Nazar K. (2013) Fizjologia wysiłków fizycznych [w]: Medycyna sportowa. Jegier A. (red.), Nazar K., Dziak A.. PZWL Warszawa.

Żołądź J. (2007). Fizjologia wysiłku fizycznego [w]: Fizjologia człowieka: podręcznik dla studentów medycyny. red. Konturek S. Wyd. II, Elsevier Urban & Partner Warszawa. 

Najnowsze