Należy na wstępie zaznaczyć, iż rodzaje włókien mięśniowych wykazują istotną zależność i integracje z konkretnym rodzajem ich unerwienia (Donatelli 2011). Udowodniono, iż to co warunkuje czy dane włókno jest szybkokurczliwe FT, czy też wolnokurczliwe ST jest typ neuronu motorycznego (zwanego także inaczej motoneuronem) (Donatelli 2011).

Motoneuron, który przyczepiony jest do poszczególnej liczby włókien mięśniowych tworzy tzw. jednostkę motoryczną (zwaną też jako jednostka ruchowa) i może składać się tylko i wyłącznie z włókien typu ST albo FT (Donatelli 2011). Oznacza to, iż dana jednostka motoryczna wykazuje te same zdolności metaboliczne (Donatelli 2011).

Włókna ST są powiązane z neuronami motorycznymi alfa 2, które posiadają mniejszą średnicę niż motoneurony alfa 1 (angażujące FTa i FTb) a co za tym idzie motoneurony alfa 2 charakteryzują się niższą pobudliwością oraz wolną prędkością przewodnictwa impulsów nerwowych (Nazar 2013).

Borkowski (2009) twierdzi, iż zaangażowanie wszystkich jednostek w mięśniu podczas danego wysiłku jest bardzo rzadko spotykane. Zauważa on również, iż kiedy włókna ST staną się grubsze pod wpływem treningu to podczas późniejszego podejmowanego wysiłku fizycznego rzadziej będę „włączane do pracy” u takiej osoby włókna typu FT, które to wykazują mniejszą odporność na zmęczenie. Wiemy więc dzięki temu, iż rozróżniamy nie tylko typy włókien mięśniowych ale także typy jednostek motorycznych, które należy stosownie pobudzić w celu wywołania większego skurczu danego mięśnia (Nazar 2013).

Chabowski i Górski (2007) twierdzą, iż precyzyjna jednostka motoryczna, której przykładem może być np. gałka oczna składa się z małej liczby włókien mięśniowych zaopatrywanych przez jeden motoneuron. Kiedy natomiast motoneuron unerwia dużo włókien mięśniowych precyzja pracy mięśnia jest bardzo mała. Przykładem mogą być tutaj jednostki motoryczne grzbietu odpowiedzialne za utrzymanie stabilnej postawy tułowia.

Chabowski i Górski (2007) informują również, iż jednostki motoryczne rekrutowane są do pracy w różnych odstępach czasu co sprawia, że podczas określonych czynności ruchowej występuje tzw. „płynność ruchu”. Poszczególne pęczki włókien są zatem wg. wymienionych autorów aktywowane przez organizm ekonomicznie w taki sposób, aby znacząco nie obciążać notorycznie tych samych włókien mięśniowych, które to są przemieszane z adekwatnym rodzajem unerwienia.

Żołądź (2007) oraz Birch i wsp. (2012) twierdzą, iż kiedy nie ma takiej potrzeby oraz intensywność pracy nie przekracza relatywnie wysokiego poziomu to aktywowane są w przeważającej ilości włókna typu ST. Sądzą oni również, iż kiedy włókna ST są „zmęczone” po długim lub też narastającym wysiłku, do pracy w znacznej mierze włączają się do pracy włókna typu FT. Informują oni również, że podczas intensywnych i krótkich wysiłków w tym samym czasie również działają wszystkie rodzaje jednostek motorycznych jednak w tym wypadku ich procentowe zaangażowanie wzrasta na korzyść włókien typu FT.

Jaskulska i Jaskólski (2006) twierdzą, że człowiek posiada 45-55% włókien ST, które wykazują silną korelację z VO2max. Włókna FT, w których w skład wchodzą włókna FTa, FTb oraz również FTc stanowią natomiast pozostałą strukturę włókien mięśniowych (Zając 2010, Nazar 2013). Każdy mięsień ma jednak inną procentową zawartość poszczególnych włókien co w głównej mierze jest uzależnione od pełniącej przez mięsień roli (Żołądź 2007).

Donatelli (2011) informuje, iż pod wpływem treningu wytrzymałościowego konkretne włókna mięśniowe mogą zwiększać swoje właściwości metaboliczne. W związku z powyższym twierdzi on, iż FTa i FTb pod wpływem treningu tlenowego mogą być efektywniejsze niż ST u osób nietrenujących. W każdym typie włókien pod wpływem stosownego treningu wytrzymałościowego można odnotować również z czasem większą liczbę i objętość mitochondriów (Zając 2010, Nazar 2013).

Dowiedziono takiego faktu, iż trening siłowy powoduje hipertrofię każdego rodzaju włókna jednak tempo ich przyrostu jest zróżnicowane i tak włókna FTa wykazują przyrost najszybciej, w następnej kolejności przyrost osiągają włókna FTb a na samym końcu włókna ST, które poza tym charakteryzują się powolnym narastaniem siły skurczu izometrycznego w mięśniu, gdzie jest on około dwukrotnie dłuższe od włókien FT (Zając 2010).

Jak podaje tabela nr 1 szybkość FTa i FTb jest porównywalna aczkolwiek pod wpływem intensywnego programu treningowego włókna Typu FTb nabierają właściwości FTa, które są bardziej wytrzymałe (Zając 2010). Sytuacja powraca do stanu wyjściowego podczas okresu roztrenowania (Donatelli 2011) lub też podczas zaniechania treningu (Żołądź 2007).

Szopa i wsp. (2000) oraz wielu innych praktyków sportu twierdzi, iż stosunek włókien ST do FT w poszczególnych mięśniach jest pod silną kontrolą genetyczną i nie ma możliwości zamiany struktury mięśniowej nawet pod wpływem intensywnych bodźców treningowych. Z racji tego twierdzą oni, iż odpowiednia diagnoza pod kątem proporcji włókien mięśniowych powinna odgrywać znaczącą rolę przy naborach do dyscyplin sportowych, w których preferowana jest określona struktura mięśniowa.

Źródło:

Birch K., Gromadzka-Ostrowska J., MacLaren D., George K. (2012). Fizjologia sportu. PWN Warszawa

Borkowski J. (2009). Bioenergetyka i biochemia tlenowego wysiłku fizycznego. AWF Wrocław.

Chabowski A., Górski J. (2007). Fizjologia mięśni szkieletowych i gładkich [w]: Fizjologia człowieka: podręcznik dla studentów medycyny. red. Konturek S. Wyd. II. Elsevier Urban & Partner Warszawa.

Donatelli R. (2011). Rehabilitacja w sporcie. Elsevier Urban & Partner Wrocław.

Gustaw T. (2014). Wpływ okresu przygotowawczego na zmienność parametrów tlenowych piłkarzy ręcznych MKS Wieluń. Praca magisterska. Promotor pracy: dr hab. Zbigniew Borysiuk prof. PO. Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej.

Górski J. (2011). Fizjologia wysiłku i treningu  fizycznego. PZWL Warszawa.

Jaskólski A., Jaskólska A. (2006). Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka. AWF Wrocław.

Nazar K. (2013) Fizjologia wysiłków fizycznych [w]: Medycyna sportowa. Jegier A. (red.), Nazar K., Dziak A.. PZWL Warszawa.

Szopa J., Mleczko E., Żak S. (2000). Podstawy antropomotoryki.wyd. II, PWN Warszawa-Kraków.

Żołądź J. (2007). Fizjologia wysiłku fizycznego [w]: Fizjologia człowieka: podręcznik dla studentów medycyny. red. Konturek S. Wyd. II, Elsevier Urban & Partner Warszawa.

Zając A. (2010). Dietetyczne i suplementacyjne wspomaganie procesu treningowego. AWF Katowice.

Najnowsze