W świetle przeprowadzonych badań nie zaobserwowano bezpośredniego przełożenia wysokich parametrów VO2max na uczestnictwo w odrębnych działaniach, które odnotowano w precyzyjnych analizach statystycznych podczas wszystkich meczów na poziomie II-giej ligi, w której występował badany zespół. Czerwiński (1996a) i Martens (2009) twierdzą, iż wysoki poziom VO2max ma wpływ na wynik sportowy w stopniu: umiarkowanym-wysokim w przypadku badanych zawodników na najwyższym poziomie rozgrywkowym. Okazało się, iż poziom VO2max ma wpływ na grę badanej przez autora drużyny tylko w stopniu umiarkowanym.

 

Wielu autorów twierdzi,że tempo gry z roku na rok jest coraz szybsze i udział przemian energii odbywa się w coraz większej mierze w strefach energetycznych mieszanych oraz beztlenowych (Czerwiński 1996b, Jarząbek i Mikołajec 2009, Bompa i wsp. 2013). Wydaje się zatem pozornie, iż takie postępowanie trenerów, gdzie koncentrowali się oni na aplikowaniu wysiłków beztlenowych było właściwe, jednak Chmura (2001) twierdzi, iż długotrwałe obciążenia o charakterze beztlenowym podczas treningu bez wcześniejszego zbudowania do niej podstawy w formie aplikowanego treningu o charakterze tlenowym spowoduje spadek progu przemian beztlenowych w granicę niższych częstotliwości skurczów serca, co w konsekwencji powoduje szybsze występowanie zmęczenia.

Można zatem przypuszczać, iż z racji tego u badanych zawodników wykształcił się kosztem słabej wytrzymałości tlenowej metabolizm beztlenowy na poziomie średnio/dobrym. Zapewne w przypadku dobrego przygotowania na poziomie wydolności tlenowej, metabolizm beztlenowy również wykazywałby lepsze właściwości pracy podczas wysiłku o wysokiej intensywności.

Bompa i wsp. (2013) przedstawiają, iż w podziale ze względu na nominalne pozycje średni największy maksymalny pobór tlenu wyrażony w ml•kg-1•min-1 w zdiagnozowanej olimpijskiej drużynie Chorwacji wyglądał następująco: skrzydłowi 56±3,1, rozgrywający 53,7±5,2, bramkarze 53,4±1,2 oraz obrotowi 50,8±0,5 Porównując do tych danych wyniki w zdiagnozowanej przez autora danej pracy drużynie można stwierdzić, że kolejność pozycji jest identyczna jednak parametry VO2max są dużo niższe. 

Końcowe wyniki parametrów VO2max wyrażone w ml•kg-1•min-1 badanej drużyny przedstawiają się następująco: skrzydłowi 51,5±6,4, rozgrywający 49±2,7, bramkarze 44,8±8 oraz obrotowi 42,4±7,2. W przybliżeniu zatem wyniki okazały się być średnio niższe u skrzydłowych i rozgrywających o 4,6 wyrażony w ml•kg-1•min-1  a u bramkarzy i obrotowych o 8,5 wyrażony w ml•kg-1•min-1. Warto również zaznaczyć, iż w porównaniu do reprezentacji Chorwacji badana drużyna wykazuje zdecydowanie większe odchylenia standardowe co jednoznacznie wskazuje na bardzo zróżnicowaną formę na każdej nominalnej pozycji poza zawodnikami rozgrywającymi, którzy wykazali najmniejsze zróżnicowanie.

Jastrzębski (2004a) wykazał, iż ówczesna kadra reprezentacyjna oraz drużyna I-ligowa wykazały średni pobór tlenu wyrażony w ml•kg-1•min-1 o wartościach analogicznie 54,8±5,5 i 49,5±3,87. Biorąc pod uwagę średnią wartość badanej przez autora drużyny 47,9 wyrażone w ml•kg-1•min-1 ±6,4 można jednoznacznie stwierdzić, że poziom rozgrywkowy determinuje w znaczącym stopniu wielkość maksymalnego poboru tlenu zawodników. Odnotować można zależność, że czym wyższy poziom gry reprezentuje dana drużyna tym odznacza się ona wyższymi wartościami VO2max.

Zarówno wyniki osiągnięte przez badany zespół jak i przedstawione wyniki reprezentacji narodowych nie są wysokie patrząc z ogólnej perspektywy sportu bowiem np. w dyscyplinach typowo wytrzymałościowych uzyskuje się zdecydowanie wyższe pomiary. Strona brianmac.co.uk podaje średnie wartości pułapu tlenowego wyrażone w ml•kg-1•min-1 z kilku dyscyplin, i tak w kolarstwie normą są uzyskiwane wyniki od 62 do 74, w wioślarstwie 60-72, w kajakarstwie 55-67, w łyżwiarstwie szybkim 56-73, a w narciarstwie biegowym z kolei, aż 65-94. Garbaszewski (2005) w zdiagnozowanych przez siebie drużynach płockich ekstraklasowego zespołu oraz zespołu kadetów idzie zdecydowanie dalej oraz określa ocenę pułapu tlenowego osiągniętą przez zawodników tych drużyn analogicznie jako słabą oraz przeciętną.

Wskazuje to na to, iż w zespołowej dyscyplinie sportowej jaką jest piłka ręczna nawet na najwyższym poziomie rozgrywkowym występują zdecydowanie ważniejsze czynniki determinujące końcowy sukces niż wysokie parametry VO2max. Norkowski i Noszczak (2010) doszukują się natomiast związku gorszych wyników polskich zespołów klubowych w porównaniu z zagranicznymi zespołami m.in. z niewystarczającą wydolności fizycznej ogólną organizmu. 

Informują oni również, iż w środowisku piłki ręcznej panuje przeświadczenie sugerujące, że to działania techniczno-taktyczne mają zdecydowanie większy wpływ na końcowy sukces sportowy, aniżeli posiadany przez drużynę potencjał motoryczny. Twierdzą oni, iż jest to bardzo zgubne myślenie ponieważ w żadnym wypadku nie powinno się bagatelizować roli przygotowania motorycznego chociażby ze względu na coraz szybszy charakter gry jaki wykazuje się w nowoczesnej piłce ręcznej. 

Bompa i wsp. (2013) podają za Gruziciem, iż obecnie obserwuje się średnią liczbę od 60 do 70 akcji w ataku i w obronie w meczu na najwyższym poziomie rozgrywkowym. Gustaw (2014) natomiast odnotował w analizach pomeczowych, że badana drużyna w przeciągu całego sezonu przeprowadzała średnio 65 akcji na mecz oraz mało tego wykazała średnio o 2,9 akcji więcej w drugich połowach meczów w porównaniu do pierwszych połów. Kolejnym faktem potwierdzającym ten stan rzeczy jest to, że to badany zespół narzucał szybki i agresywny styl gry przeciwnikom co świadczy o tym średnia na mecz 16 rzutów oddanych na bramkę przeciwników z ataku szybkiego, przy średniej 8,8 na mecz drużyn przeciwnych, które oddawały rzuty na bramkę badanego zespołu. Spowodowało to, iż badany zespół średnio na mecz zdobywał 10,2 bramek z ataku szybkiego co okazało się być liczbą średnio o ponad 4 bramki lepszą od zespołów przeciwnych. Świadczy to o tym, iż osiągnięte przez zawodników parametry VO2max na poziomie II-giej ligi są wystarczające do skutecznego prowadzenia gry na przestrzeni trwania całego meczu.

W celu chęci wprowadzenia jak największej indywidualizacji obciążeń fizycznych, które byłyby aplikowane poszczególnym zawodnikom, niezbędnym jest dokładne poznanie położenia progu przemian beztlenowych zawodników, bowiem jak twierdzi wielu badaczy (Chmura 2001, Jaskólski i Jaskólska 2006, Donatelli 2011) z perspektywy praktyki sportowej jest to równie ważne jak poznanie parametrów VO2max. 

Z perspektywy praktyki sportowej warto poświęcić więcej uwagi nt. strefy komfortu motorycznego ponieważ ma to o tyle istotne znaczenie, iż przy możliwości funkcjonowania dowolnej liczby zmian pomiędzy zawodnikami w trakcie meczu piłki ręcznej sugeruje, że pozostawianie za wszelką cenę jak najdłużej na boisku najlepszych zawodników nie ma stosownego i praktycznego uzasadnienia. Dzieje się tak ponieważ przy ówczesnej wysokiej intensywności gry jaką charakteryzuje się piłka ręczna z czasem nagromadzenie zbyt dużej ilości mleczanu w organizmie powoduje zbyt duże zmęczenie obwodowe jak i zmęczenie centralne co uwidoczni się poprzez spadek trafności decyzyjnej i obniżoną sprawność motoryczną zawodników najbardziej eksploatowanych w trakcie meczu. 

Należy zatem starać się ekonomicznie i efektywnie dysponować energią zawodników oraz uczyć ich stosownego regulowania tempa prowadzonych akcji w zależności od zaistniałych sytuacji w trakcie meczu po to, aby zdolności psychiczne i fizyczne miały szansę funkcjonować właśnie w strefie komfortu psychomotorycznego, aż do ostatnich często decydujących minut meczu.

Jak twierdzą Szopa i wsp. (2000) oraz Spieszny i wsp. (2012) przeprowadzenie badań może być zasadne jeśli jego celem jest zdiagnozowanie stanu wyjściowego oraz zaplanowanie za ich pomocą obciążeń treningowych w podgrupach ćwiczebnych zawodników. Nigdy natomiast wyniki badań nie powinny stanowić podczas selekcji decydującego wpływu na to czy zawodnik znajdzie się w składzie np. w kadrze juniorów, czy też nie. 

Udowodnieniem tego może być fakt, iż w badanej przez autora drużynie gracze o przeciętnych, bądź też wręcz słabych wynikach wydolnościowych odgrywali znacząca rolę w okresie startowym. W trudnych warunkach meczowych brali oni pełną odpowiedzialność za wynik sportowy, stanowiąc swego rodzaju wartość dodaną, gdzie wspólnie zawodnicy o przeróżnej charakterystyce tworzyli prawdziwy kolektyw oraz osiągali bardzo przyzwoite rezultaty na poziomie rozgrywkowym II-giej ligi.

Wnioski:

1. Potwierdza się brak istotnej zależności u poszczególnych piłkarzy ręcznych pomiędzy parametrami VO2max osiągniętymi podczas okresu przygotowawczego a osiągniętymi wysokimi wynikami sportowymi w okresie startowym na poziomie II-giej ligi.

2. Potwierdziła się jednoznacznie, iż zawodnicy piłki ręcznej na poziomie II-go ligowym wykazują słabe predyspozycje do wysiłków o charakterze wytrzymałości tlenowej.

3. Parametry VO2max II-go ligowych piłkarzy ręcznych poprawiły się podczas 11-to tygodniowego trening w okresie przygotowawczym o 3,3 % w stosunku do stanu wyjściowego. W odpowiedzi na dalszą treść pytania badawczego nr 1, w danej pracy dowiadujemy się, iż analogicznie największy i najmniejszy przyrost parametrów VO2max pod wpływem zastosowanych obciążeń zanotowali w podziale ze względu na:

-status gracza: seniorzy oraz juniorzy z wartościami wyższymi o 3,5% i 2,8%

-nominalne pozycje na boisku: bramkarze, rozgrywający, skrzydłowi i obrotowi z wartościami wyższymi o 5,2%, 3,9%, 2,8% i 0,8%

-na grupy ćwiczebne: grupa o typie szybkościowym, grupa o typie wytrzymałościowym, grupa o typie wytrzymałościowym z akcentem na szybkość oraz grupa o typie szybkościowym z akcentem na wytrzymałość z wartościami wyższymi o 5,3%, 4,1%, 2,3% i 1,5%.

Źródło:

Bompa, T., Zając A., Waśkiewicz Z., Chmura J. (2013). Przygotowanie sprawnościowe w zespołowych grach sportowych. AWF Katowice.

Chmura J. (2001). Szybkość w piłce nożnej. AWF Katowice.

Czerwiński J. (1996). Charakterystyka gry w piłkę ręczną. AWF Gdańsk.

Czerwiński J. (1996). Metodyczne i badawcze aspekty procesu wieloletniego treningu piłkarzy ręcznych. AWF Gdańsk.

Donatelli R. (2011). Rehabilitacja w sporcie. Elsevier Urban & Partner Wrocław.

Garbaszewski M. (2005). Charakterystyka wydolności tlenowej i beztlenowej u piłkarzy ręcznych w okresie startowym. [w]: Kierunki doskonalenia treningu i walki sportowej – diagnostyka tom 2, red. Kuder A., Perkowski K., Śledziewski D. AWF Warszawa, 95-96

Gustaw T. (2014). Wpływ okresu przygotowawczego na zmienność parametrów tlenowych piłkarzy ręcznych MKS Wieluń. Praca magisterska. Promotor pracy: dr hab. Zbigniew Borysiuk prof. PO. Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej.

Jaskólski A., Jaskólska A. (2006). Podstawy fizjologii wysiłku fizycznego z zarysem fizjologii człowieka. AWF Wrocław.

Jarząbek R., Mikołajec K. (2009). Charakterystyka wysiłku startowego we współczesnej piłce ręcznej. [w]: Analiza procesu treningowego i walki sportowej w grach zespołowych (piłka ręczna). red. Żak S, Spieszny M. MONOGRAFIA NR 12, 84.

Martens R. (2009). Jak być skutecznym trenerem. Centralny Ośrodek Sportu Warszawa.

Norkowski H., Noszczak J. (2010). Piłka ręczna: zbiór testów. Związek Piłki Ręcznej w Polsce Warszawa.

Spieszny M., Zubik, M., Potocka-Mitan M. (2012). Ocena poziomu cech somatycznych i zdolności motorycznych piłkarzy ręcznych-uczniów Szkoły Mistrzostwa Sportowego ZPRP w Gdańsku. Rozprawy Naukowe, 39.

Szopa J., Mleczko E., Żak S. (2000). Podstawy antropomotoryki. wyd. II, PWN Warszawa-Kraków.

http://www.brianmac.co.uk/vo2max.htm

Najnowsze